skip to Main Content
contact@klimaatschap.org

Klimaatcommunicatie

Hoe wij communiceren

Hoe communiceren wij als klimaatschap over de klimaatcrisis?

De klimaatcrisis bedreigt de toekomst van de aarde, dat besef heeft inmiddels bijna iedereen. De wetenschap roept al 50 jaar lang om in actie te komen tegen de versterkte opwarming van de aarde. De boodschap is overgekomen, op een enkeling na zien we allemaal in dat er iets moet gebeuren. Toch wordt de volgende stap ‘het in actie komen met concrete maatregelen’ weggedrukt door het verschuiven van schuld, het wijzen naar anderen, of het uitstellen tot een later moment.1

Gelukkig zijn er wel degelijk manieren om het onderwerp goed aan te snijden. Manieren die mensen stimuleren om in actie te komen, zoals hieronder zal worden toegelicht. Het belang hiervan is groot, want een dialoog is een essentiële eerste stap om de klimaatcrisis aan te pakken. Dit is een belangrijke reden om Klimaatschap op te richten. Onze website dient als een platform om verschillende partijen en individuen samen te brengen. Zo ontstaat er een dialoog en worden originele manieren van denken en inspirerende verhalen gedeeld. Met behulp van harde feiten en concrete maatregelen kunnen we vervolgens samen aan de slag.

De boodschap

De reden waarom we de klimaatcrisis vermijden in onze gesprekken, is deels psychologisch te verklaren. De opwarming van de aarde is voor velen een abstract en bedreigend onderwerp en ons brein helpt ons om de confrontatie hiermee uit de weg te gaan. Want zodra mensen besef krijgen van een onontkoombare verdoemenis die ons mogelijk te wachten staat, voelen ze zich bedreigd en moedeloos en dat werkt averechts. Daarom moeten we niet te veel nadruk leggen op mensen angst aanjagen. Veel klimaatcampagnes tonen beelden van brandende bossen, overstroomde gebieden, en stervende dieren. Deze hebben zeker een functie, maar ze werken beter in combinatie met positieve verhalen. Denk bijvoorbeeld aan een utopische toekomstschets met prachtige herstelde natuur, de terugkomst van nu bedreigde diersoorten, en een leefomgeving voor de mens om van te dromen. Zulke positieve input geven mensen een reden om zich sterk te maken voor klimaataanpak en in gesprek te gaan met anderen. Ook Klimaatschap probeert een positieve, hoopvolle boodschap over te brengen. Dit begint al op de voorpagina waar wisselende afbeeldingen ieder symbool staan voor ons doel om de aarde groener en leefbaarder te maken. Maar zodra je naar beneden scrolt stuit je op de harde feiten: de aarde warmt op. Met haalbare maatregelen gebaseerd op feiten en inspirerende succesverhalen laten we zien dat we het verschil kunnen maken, zonder de ernst van de situatie te onderschatten.

1 Een stukje voorpagina van Klimaatschap.org

Klimaatschap neemt een voorbeeld aan The Guardian door de termen klimaatcrisis, klimaatontwrichting en klimaatnoodtoestand te gebruiken in plaats van klimaatverandering. Dit omdat we ervan overtuigd zijn dat zo de significantie van het probleem beter wordt gecommuniceerd. Hieronder volgt een overzicht van de taalkeuzes van The Guardian’s omtrent klimaatonderwerpen.2

Use “climate emergency” or “climate crisis” instead of “climate change”

Use “climate science denier” or “climate denier” instead of “climate sceptic”

Use “global heating” not “global warming”

The use of “greenhouse gas emissions” is preferred to “carbon emissions” or “carbon dioxide emissions”.

Use “wildlife”, not “biodiversity”

Use “fish populations” instead of “fish stocks”

Het publiek

Het is belangrijk om klimaatcommunicatie aan te passen aan de waarden en normen van de groep die je wilt bereiken.3 De klimaatcrisis is immers een vraagstuk dat ons allen raakt en ook van ons allemaal een inzet vraagt om het op te lossen. Communicatie naar jongeren heeft een andere focus nodig dan naar ouderen of kinderen. Klimaat- en communicatieprofessionals gaan er vaak vanuit dat anderen net zo denken als zijzelf, als hoogopgeleide, bemiddelde, ambitieuze mensen. Maar grafieken, artikelen en scenario’s kunnen anderen alleen maar afschrikken. Woorden als nieuw, slim en verbazingwekkend gaan bijvoorbeeld niet werken bij conservatieve en religieuze doelgroepen. Denk ook aan verschillen tussen platteland en stad en ook politieke voorkeuren. De meeste mensen in Nederland zijn conservatief,4 We hechten waarden aan respect voor elkaar, doen en menen wat je zegt en goede manieren. Technologische innovatie, vooruitgang, vernieuwing zijn voor velen minder belangrijke waarden. Beter werkt misschien communicatie van waarden uit het verleden naar de toekomst vertalen, zoals het beeld van een traditionele boerderij met zonnepanelen, in plaats van een futuristische solar car. En ook niet ‘’Je bespaart 1000 euro met zonnepanelen’’, maar ‘’Je zit er lekker warm bij, én het bespaart ook nog eens een hoop geld’’5

Broedplaats De WaardenMakers haakte in het najaar van 2020 aan bij het wereldwijde initiatief Drawdown, het meest veelomvattende plan om klimaatontwrichting te keren. Ons doel: lokale maatregelen invoeren die bijdragen aan de noodzakelijke CO2-reductie. Daarbij is de rol van jongeren essentieel. Samen met onze jonge professionals en experts zijn we gestart met het opstellen van lokale maatregelen. De hamvraag: hoe kunnen we de klimaatdoelstellingen praktischer maken? De maatregelen zijn interessant voor alle soorten organisaties, bedrijven, overheden en ook particulieren.

De boodschapper

Een derde aandachtspunt is de boodschapper. Een klimaatspeech van een rijke CEO van een groot bedrijf gaat er bij veel mensen moeilijk in. We worden wantrouwend en de overtuigingskracht is laag. Ook politici hebben maar voor een bepaald deel van de bevolking een voorbeeldfunctie.

Maar bijvoorbeeld Greta Thunberg, jong, onpartijdig en representatief voor de volgende generaties, slaagt er wel in om een groot deel van de wereldbevolking wakker te schudden. Er is behoefte aan een meerstemmig koor van boodschappers, inclusief de samenleving. Als mensen het idee hebben dat hun naasten met klimaat bezig zijn, is het ook makkelijker voor ze om aan te haken. Hier speelt Klimaatschap een belangrijke rol in. Iedereen die geïnteresseerd is kan meedenken en meedoen, als individu, ngo’s, bedrijven en overheden. Zo delen we samen kennis, inspiratie en nieuwe manieren van denken.

Op Klimaatschap.org vragen wij bezoekers om mee te denken en mee te doen.

Vraag en aanbod

Een vierde punt is om beide kanten van het probleem te adresseren. De gebruiker kan een heleboel doen om zijn klimaatimpact te verminderen. We kunnen elektrisch gaan rijden, minder douchen, zonnepanelen plaatsen, enzovoorts. De talloze maatregelen op de website van Klimaatschap zijn samen het (duurzame) asfalt op de weg naar een leefbare toekomst. Want inderdaad, onze enorme consumptiegretigheid heeft de aarde beschadigd. Maar minstens net zo veel schuld ligt bij het aanbod. Uiteindelijk zijn het de giga oliebedrijven zoals Shell en BP die energie uit het verleden oppompen, grootschalige natuurrampen veroorzaken, en de hele wereld verslaafd houden aan fossiele brandstof. De Nederlandse overheid helpt tot de dag van vandaag nog een handje met jaarlijkse subsidies van meer dan 8 miljard euro in de fossiele brandstofindustrie. Hier komt nog bij dat een machtige lobbyindustrie ervoor zorgt dat klimaatmaatregelen worden tegengehouden in de politiek, wetenschappers in twijfel worden gebracht over hun eigen onderzoek, en een grote groep van de bevolking zo in de war is van de complexe, tegenstrijdige berichten over het klimaat dat ze de geloofwaardigheid ervan er niet meer in zien. De lobbyisten doen hier nog een schepje bovenop met het tactisch investeren in campagnes die de schuld bij de gebruiker leggen. In plaats van dat bedrijven bijvoorbeeld minder plastic verpakkingen produceren, schuiven ze de schuld naar de consument door te benadrukken hoe ons afval in de natuur belandt. Lees hier verder over de lobbycampagnes van onder andere BP en Shell.

Naast maatregelen om zelf iets tegen de klimaatcrisis te doen, richten we ons ook op de aanbodkant: oliemaatschappijen en -lobbyisten

Doe mee!

Om af te sluiten, het is essentieel om goed te communiceren over de klimaatcrisis. Klimaat wordt zo een bespreekbaar onderwerp met familie, vrienden en collega’s, en zodra het kwartje valt kunnen zij op dezelfde manier het dialoog gaan verspreiden. Wil je meer weten over waarom mensen geen actie ondernemen tegen de klimaatcrisis én hoe we deze ‘inactie’ oplossen? Lees dan hier onze maatregel.
‘’Het begrijpen en verminderen van passiviteit ten opzichte van klimaatontwrichting’’. Een goede eerste stap is gemaakt. Nu is het tijd voor actie! Op de website zijn talloze maatregelen te vinden die je thuis, of samen met je buurt of bedrijf kan gaan uitvoeren om jouw CO2-uitstoot aan te pakken en flink te verminderen. Laat je inspireren en ga aan de slag!

Bronnen

  1. Hornsey, M. J., & Fielding, K. S. (2019). Understanding (and Reducing) Inaction on Climate Change. Social Issues and Policy Review, 14(1), 3–35. Link
  2. Zeldin-O’Neill, S. (2019, 16 oktober). “It’s a crisis, not a change”: the six Guardian language changes on climate matters. The Guardian.
    Guardian language changes climate environment
  3. Climate Outreach. (2018, januari). Principles for effective communication and public engagement on climate change. IPCC.
    Climate Outreach IPCC communications handbook PDF
  4.  VPRO Tegenlicht. (2020, 22 mei). Hoe ziet Nederland eruit onder een conservatieve wind? VPRO. De betreffende Tegenlicht uitzending
  5. van Zanten, M. (2017, 14 oktober). Ons brein begrijpt klimaatcommunicatie niet en deze goeroe weet waarom. Adformatie.
    Ons brein begrijpt klimaatcommunicatie niet
  6. van der Burg, L., & de Pater, N. (2020, juni). Past Time For Action: Subsidies and Public Finance for Fossil Fuels in the Netherlands. Milieudefensie.
    Past time for action subsidies and public finance for fossil fuels in the Netherlands
  7. Mann, M. E. (2021). The New Climate War: The Fight to Take Back Our Planet. PublicAffairs

 

Back To Top
Feedback
Feedback
Suggesties? Laat het ons weten!
Volgende
Laat je e-mailadres achter. (niet verplicht)
Terug
Verzend
Dank voor je feedback!