skip to Main Content
contact@klimaatschap.org

Rekenen met CO2

Rekenen met CO2

Soms gaan de getallen je duizelen. In de discussie over klimaatverandering komt van alles langs, megatonnen CO2 als het we het over de uitstoot van Nederland hebben en kilo’s bij de uitstoot van de Nederlander. Ook wordt vaak gesproken over CO2-equivalenten. Als je wilt doen aan klimaatverandering is het belangrijk begrip te hebben van deze cijfers, ook is het handig als je met deze cijfers kunt rekenen.

Waarom rekenen wij?

Bij het Klimaatschap berekenen we graag de CO2-uitstoot en de oplossingen die er zijn om deze uitstoot te verminderen (en uiteindelijk in 2050 naar nul te krijgen). Met enig rekenwerk kan je bijvoorbeeld je eigen scenario’s doorrekenen. Hoeveel windmolens hebben we nodig om Nederland van duurzame energie te voorzien? En, is er voldoende plek voor deze molens. Ook kun je uitrekenen wat er gebeurt als je aan weerszijden van alle snelwegen een strook van 10 meter bedekt met zonnepanelen. Hoeveel elektriciteit levert dat dan op? Dit scenario is natuurlijk nog niet realistisch, maar geeft je wel inzicht in de omvang van het probleem en de oplossing die je nodig hebt.

Rekenen is belangrijk om oplossingen te toetsen. Wat levert zo’n oplossing op? Op welke schaal kan ik het toepassen? Zo kunnen we ook verschillende maatregelen met elkaar vergelijken. Welke maatregel gaat voor mijn organisatie nou het meeste oplossen. Dit werkt natuurlijk ook andersom, als ik dit jaar 10% CO2-reductie wil bereiken, welke maatregelen moet ik dan nemen om dit doel te bereiken.

Wat heb je nodig om te kunnen rekenen?

Ten eerste heb je een referentie nodig. De twee meest gebruikte zijn de bestaande CO2-uitstoot en het bestaande energiegebruik. In beide gevallen kun je dat doen voor heel Nederland, voor een organisatie, een huishouden of per inwoner. Dan is daarbij wel altijd de vraag wat je wel en niet meeneemt. De CO2-uitstoot per inwoner kan je berekenen door die van Nederland te delen door het aantal inwoners of door te kijken wat een inwoner direct uitstoot (verwarmen, verlichting, reizen etc.). Maar in dat geval neem je industriële productie en de landbouw niet mee.

De CO2-uitstoot voor heel Nederland was in 2019 183,9 megaton, dat is 183,9 miljoen ton. Hier wordt uitgegaan van CO2 equivalenten waarmee ook andere broeikasgassen als CH4 worden meegerekend (nadere uitleg over equivalenten en hoe daarmee te rekenen volgt).

Het energiegebruik in Nederland was in 2019 3.037,7 Petajoule. Een Petajoule is natuurlijk een onbegrijpelijk getal, maar het is handig als je een beetje snapt wat dat is. De Joule is de eenheid van energie en een Petajoule een miljoen keer een miljard joules, een 1 met 15 nullen. Bekender is de eenheid kilowattuur die gebruiken we bijvoorbeeld in huishoudens om het elektriciteitsgebruik te meten. Kilowatturen en Petajoules zijn makkelijk in elkaar uit te drukken. Één Petaljoule is 277.777.778 kWh. Een huishouden gebruikt ongeveer 3.000 kWh aan stroom per jaar, één Petajoule is genoeg voor een jaar stroom voor ruim 90.000 huishoudens.

Als we de CO2-uitstoot in 2050 naar nul willen brengen moeten we ervoor zorgen dat die 183,9 megaton CO2 niet meer in de lucht verdwijnt door deze af te vangen of door te voorkomen dat deze ontstaat. Dat laatste gebeurt natuurlijk al. In 2019 werd 233,7 Petajoule duurzaam opgewekt, nog ruim 2.800 te gaan.

Ten tweede hebben wij input nodig voor onze berekeningen. Als een maatregel bijvoorbeeld leidt tot een besparing van1000 liter diesel of 2000 kWh elektriciteit, wat betekent dat dan voor de CO2-uitstoot? Met andere woorden, hoeveel CO2-uitstoot ontstaat er bij gebruik van diesel, elektriciteit etc. Één van de sites die hier informatie over geeft is co2emissiefactoren.nl. Hier vind je voor allerlei brandstoffen de uitstoot van CO2 bij gebruik. Ook is voor verschillende vervoermiddelen de uitstoot per kilometer gegeven. Interessant feitje, een kilometer met de elektrische fiets leidt tot 6 gram CO2-uitstoot (grijze stroom), een kilometer met de bus ruim 70 gram en met de benzineauto 195 gram.

Je kunt nog verder de diepte ingaan en dat zullen we de komende tijd ook gaan doen. Want stel je wilt CO2 opslaan, dan moet je weten hoeveel ruimte een kilo CO2 inneemt en hoeveel ruimte je dus nodig hebt om CO2 op te kunnen slaan. CO2 opslaan kan natuurlijk ook in bomen, veen en andere gewassen. Daarvoor hebben we weer andere cijfers nodig zoals de hoeveelheid CO2 die een boom per jaar opneemt en vasthoudt.

Hoe gaan we rekenen?

Eerst even terug naar het zonnepark langs onze snelwegen. In Nederland ligt 2.756 km aan autosnelwegen. Als je aan wederzijde een zonnepark van 10 meter aanlegt heb je een zonnepark van 5.515 hectare. 1 hectare zonnepark levert stroom voor ca. 300 huishoudens (900.000 kWh), daarmee levert het zonnepark stroom voor ongeveer 1,7 miljoen huishoudens. Dat klinkt als best veel, maar als we even doorrekenen (zie de PJ en kWh hierboven) dan komen we uit op 0,6% van het jaarlijks energiegebruik in Nederland. We gaan er later nog weleens verder aan rekenen. Wat deze snelle rekensom laat zien is dat zelfs een grote oplossing een beperkte bijdrage levert aan het oplossen van de CO2-uitstoot.

Dit zijn sommetjes die we graag maken om een eerste indruk te krijgen van een probleem of een oplossing. Er is natuurlijk veel op af te dingen. Op veel plaatsen is helemaal geen plek voor zonnepanelen en het is ook de vraag of het heel mooi wordt. Daar staat tegenover dat je op andere plekken wel 20 of 30 meter kunt gebruiken. Waar het hier vooral om gaat is dat je een beetje kunt spelen met de getallen en grootse plannen op hoofdlijnen kunt toetsen. Zo hebben we ook eens doorgerekend of je heel Brabant van energie kunt voorzien met alleen windmolens of alleen zonnepanelen. Zo wordt duidelijk wat de impact van dit soort oplossingen is en dat we echt op zoek moeten naar andere manieren om de CO2-uitstoot te beperken. Dit soort berekeningen zijn niet zo moeilijk te maken op basis van algemene bronnen zoals bijvoorbeeld het Planbureau voor de Leefomgeving, het CBS en gezond verstand. De komende tijd zullen we voorbeelden presenteren.

Een meer precieze benadering is nodig als het om maatregelen bij organisaties gaat of binnen een gemeente. Dan wil je immers weten of het geld dat je investeert in zo’n oplossing tot voldoende CO2-reductie leidt. Daarom geven we bij de maatregelen op Klimaatschap.org zo goed mogelijk aan wat de reductie in CO2-uitstoot (of CO2 equivalenten) is bij het toepassen van de maatregel. Belangrijk is daarbij dat het gerelateerd is aan een eenheid (bijv. m2, km, kg etc.). Om het echt bruikbaar te maken moet er ook een referentie zijn, hoe groot is de CO2-uitstoot als je de maatregel niet toepast.

Het vervolg

De komende tijd zullen we in een reeks artikelen ingaan op het uitrekenen van CO2 en energie. Hierbij gaan we in ieder geval in op:

  • Wat is CO2? Hoe groot is dat? Wat betekent een kg CO2?
  • Wat is een CO2-equivalent en hoe kan ik daar-mee rekenen?
  • Uitwerken van een scenario
  • Energetisch rendement van duurzame energie
  • Financieel rendement berekenen
Back To Top
Feedback
Feedback
Suggesties? Laat het ons weten!
Volgende
Laat je e-mailadres achter. (niet verplicht)
Terug
Verzend
Dank voor je feedback!