skip to Main Content
contact@klimaatschap.org

Consuminderen

De term consuminderen werd voor het eerst geïntroduceerd door Herman Verheij in de jaren ’90, waarbij het laatste deel van het woord consumeren is vervangen door ‘’minderen’’ (1).

Auteur

Document

Versie 1.0
Datum 2 april 2021

Introductie

Consuminderen houdt in dat je, zoals de term zelf al weggeeft, minder consumeert. Dit kan in de vorm van minder kopen, spullen delen of spullen repareren in plaats van direct nieuwe spullen aan te schaffen. Wat je niet koopt, hoeft immers ook niet geproduceerd te worden (2). Consuminderen heeft dus een effect op zowel de zichtbare als verborgen impact van ons gebruik: impact die al heeft plaatsgevonden voordat we een product aanschaffen. Deze verborgen impact neemt volgens Babette Porcelijn, maar liefst 80% van de totale milieuimpact van één persoon in Nederland in beslag (3). Vooral het consuminderen van spullen loont, zo blijkt uit een berekening van CE Delft. Bij een berekening van de milieubelasting van één persoon in Nederland blijkt dat spullen de grootste impact hebben op het milieu wat betreft de effecten op menselijke gezondheid, ecosystemen en uitputting van grondstoffen.1 Ook uit de berekening van Milieu Centraal, waarbij gekeken is naar de CO2 uitstoot van een gemiddeld Nederlands huishouden, zorgt de categorie spullen voor de meeste milieuschade. Tel je hier nog de losse categorie kleding bij op, dan zorgt dit voor maar liefst 33 procent van de totale CO2 uitstoot per huishouden (9). Het loont dus zeker om te kijken op welke manier de uitstoot van CO2 kan worden teruggedrongen op deze gebieden.

Consuminderen: hoe dan?

Consuminderen kan eigenlijk toegepast worden op heel je levensstijl en iedereen kan het doen. Om te berekenen waar jouw grootste (verborgen) milieu impact ligt, kunnen de volgende tools gebruikt worden: ”Ontdek je verborgen impact op de planeet” (https://thinkbigactnow.org/nl/ ) of ”Test jouw voetafdruk” (bijvoorbeeld van WWF, Voetafdruktest) . Hierbij kan meer inzicht worden verkregen in welke gebieden van jouw leven jij het beste zou kunnen consuminderen. Om daadwerkelijk de stap te zetten om te gaan consuminderen, kan de volgende tool je helpen. De Piraminder is ontwikkeld door Netwerk Bewust Verbruiken en helpt je bij het maken van een bewuste aankopen en/of niet-aankopen. Daarnaast helpt de tool je te kijken naar een alternatieve optie (5). De Piraminder bestaat uit vijf stappen

  1. Gebruik wat je al hebt. Wellicht kun je een ander product wat je al in huis hebt voor hetzelfde doel gebruiken of heb je al in huis wat je zoekt.
  2. Deel of ruil. Vaak gebruiken we spullen maar weinig. Waarom dan niet delen of ruilen bij familie, buren of vrienden?
  3. Tweedehands. Bij de kringloop, via marktplaats of op de rommelmarkt, vaak kun je tweedehands bijna alles vinden als je een beetje goed zoekt.
  4. Maak. Veel dingen kunnen we zelf maken, zoals kleding, schoonmaakmiddelen of voeding.
  5. Koop. Als de vorige stappen écht geen resultaat op leveren, dan is het tijd om een nieuw product te kopen. Bij voorkeur de meest duurzame variant, gemaakt van eerlijk materiaal. (5).

1 Het gaat hierbij om een gewogen milieuscore aan de hand van de ReCiPe methode, zie Recipe methode, 26 maart 2021.

Consuminderen: een systeemverandering

Consuminderen kan ook in het groot, door zo min mogelijk grondstoffen te gebruiken voor nieuwe producten en deze grondstoffen optimaal te benutten (11). De R-ladder met strategieën van circulariteit geeft dit mooi weer, te bekijken op

Op deze manier worden er zo min mogelijk grondstoffen gebruikt door af te zien van een product, producten te delen of multifunctionele producten te ontwikkelen (R1). Ook worden grondstoffen efficiënter gebruikt door minder grondstofgebruik (R2). Daarnaast worden afgedankte producten hergebruikt (R3). Waar mogelijk worden producten gerepareerd, opgeknapt, gemoderniseerd of worden delen van producten gebruikt in nieuwe producten met dezelfde of een andere functie (R4). Bij recycling worde materialen verwerkt tot grondstoffen met dezelfde of mindere kwaliteit dan de andere grondstof (R5). Tenslotte is er sprake van terugwinning, waarbij materialen worden verband en hierbij energie wordt teruggewonnen (R6) (11)

Stand van zaken

Hoewel er weinig concrete cijfers te vinden zijn over in welke mate Nederland consumindert, zijn er op internet talloze blogs te vinden over consuminderen. Het gebeurt dus wél. Hoe dan? Bijvoorbeeld door duurzamer te wonen, voor duurzame producten in de supermarkt te kiezen en door milieubewuster en zuiniger te reizen (link naar deze oplossingen in drawdown?) Of, door duurzamer op vakantie te gaan, afval te scheiden en een duurzame bank uit te kiezen (8). Als we over de grens kijken, zien we dat consuminderen ook in het groot kan. Sharing City Seoul Project is een project in Seoul dat zich richt op het promoten van sharing (delen) op verschillende gebieden, aangewakkerd door de private sector. Het project richt zich op vier belangrijke pijlers. Allereerst zorgt delen voor meer baten met minder grondstoffen. Daarnaast kunnen door middel van een deeleconomie nieuwe banen en waarden gecreëerd worden. Ook zou delen het gemeenschapsgevoel kunnen vergroten. Tenslotte zou delen een oplossing zijn voor de klimaat problematiek die (onder andere) is gecreëerd door overmatig te consumeren. Het project heeft onder meer vijftig ‘’deelprojecten’’ opgeleverd, waar mensen alternatieven kunnen vinden voor de aanschaf van een product. Bijvoorbeeld het delen van auto’s, een website voor het delen van spullen met buren en het matchen van studenten die geen kamer kunnen vinden aan bewoners die een kamer over hebben (9). Kortom, voorbeelden waarbij consuminderen ook echt in de praktijk wordt gebracht.

Korte en lange termijn effecten toelichten & mogelijk effect van de oplossing

Gemiddeld stoot een Nederlands huishouden per jaar zo’n 20 ton CO2 uit. Samen stoten alle huishoudens gemiddeld dan zo’n 158 miljoen ton CO2 uit. Hier van is zo’n 1/3 spullen en kleding, wat neerkomt op ongeveer 52 miljoen ton CO2. Als er niks veranderd, blijft de huishoudens in Nederland dus per jaar zo’n 158 miljoen ton CO2 uitstoten. Weten we echter de aanschaf van spullen en kleding met 20 procent terug te dringen, dan levert dit 10,4 megaton CO2 op. In een optimistischer dringen alle huishoudens hun aanschaf van kleding en spullen met de helft terug. Dit levert dan 26 miljoen CO2 op. Als we dit afzetten tegen de afspraak dat wij tot 2030 jaarlijks 6 megaton moeten reduceren. Dit wordt in beide scenario’s gehaald. Bij 20 procent terugdringen besparen we al 4,4 extra megaton CO2 en bij 50 procent terugdringen besparen we maar liefst 20 megaton extra.

Meekoppelkansen & het creëren van waarden

Consuminderen biedt naast dat het voor minder (verborgen)klimaat impact zorgt, nog andere kansen. Zo blijkt dat er in het geval van Sharing City Seoul meer sociale cohesie en burgerparticipatie is ontstaan (9). Ook zorgt consuminderen voor minder uitgaven, potentieel betere natuurwaarden doordat er minder gebruik wordt gemaakt van schadelijke kunstmest en pesticiden en een potentieel schonere lucht doordat er minder schadelijke stoffen vrijkomen (13). Naast dat je als individu dus bezig kunt zijn met de CO2 uitstoot van je aanschaffen beperken, kan consuminderen er ook voor zorgen dat je je meer verbonden voelt met je medemens (9, 12).

Kanttekening en discussie

Hoewel consuminderen duidelijke voordelen oplevert voor het milieu, is de stap om over te gaan tot consuminderen voor de consument wellicht best groot. Onderzoek laat ons zien dat we makkelijker keuzes maken die ons als consument op de korte termijn wat opleveren, dan het milieu op de lange termijn (12). Willen we echter het milieu redden, dan zullen we soms keuzes moeten maken die ons op de korte termijn wellicht iets kosten, maar het milieu op de lange termijn iets opleveren (en ons dus ook). Het kan je hierbij helpen om samen op te trekken met je vrienden en elkaar te motiveren om duurzamere keuzes te maken. Uit onderzoek blijkt namelijk ook dat zodra we onze krachten bundelen, we gemotiveerder zijn ons uit te spreken over klimaatproblematiek en daarop volgend ons handelen te veranderen (12). Consuminderen, gewoon doen dus.

Bronnen

1. Wikipedia-bijdragers. (2020, April 22). Consuminderen. Wikipedia.

2. Rommelink, M. (2021, March 23). Consuminderen is makkelijker dan je denkt. MaatschapWij.

3. Think Big Act Now. (n.d.). Wat is verborgen impact.

4. Bergsma, G., Bruinsma, M., de Graaff, L., & Snijder, L. (2020, December). Top 10 milieubelasting gemiddelde Nederlandse consument. CE Delft. download

5. De Piraminder. (n.d.) De Transformisten.

6. Groene stadswoning. (2020, February, 20). Afval verminderen aan de hand van de 5 R-en. Groene stadswoning.

8. Van der Wilt, P., (2019, November 28). Duurzaam consumeren. Consumentenbond.

9. Moon, M.J., (2017). Government-driven Sharing Economy: Lessons from Sharing City Initiative of the Seoul Metropolitan Government. Journal of Developing Societies, 33(2), 223-243. Journal of developing societies

10. Milieu Centraal., (n.d.) Wat is je CO2-voetafdruk? Milieu Centraal.

11. Rijksdienst voor Ondernemend Nederland., (2020, August 08). R-ladder meet circulariteit.

12. Amel, E., Manning, C., Scott, B., & Koger, S. (2017). Beyond the roots of human inaction: Fostering collective effort toward ecosystem conservation. Science, 356(6335), 275-279.

13. Porcelijn, B. (2017). De verborgen impact: alles voor een eco-positief leven. Amsterdam: Volt

14. Planbureau voor de Leefomgeving. (2019). Circulaire economie in kaart. Geraadpleegd van: Circulaire economie in kaart (pbl.nl)

Back To Top
Feedback
Feedback
Suggesties? Laat het ons weten!
Volgende
Laat je e-mailadres achter. (niet verplicht)
Terug
Verzend
Dank voor je feedback!