skip to Main Content
contact@klimaatschap.org

Introductie

Light Emitting Diode (LED) lampen zijn op het moment de meest energie efficiënte lichtbron op de markt.

Auteurs

Ruben ter Haar

Document

Versie 1.0
Datum 18 mei 2021

Introductie en kerncijfers

Van de 20.000 kilo CO2 die een gemiddeld Nederlands huishouden uitstoot, is 19% (3800 kilo) afkomstig van energiegebruik in huis.1 Met 7 miljoen huishoudens komt dit uit op 26,6 megaton CO2. Vergelijk dit met de Nederlandse klimaatdoelstelling om 6 megaton aan CO2-equivalenten per jaar te besparen en het wordt duidelijk dat het de moeite waard is om in deze sector te zoeken naar duurzame oplossingen. Om deze reden staat hieronder één van de vele maatregelen die elk huishouden kan nemen om minder energie te gebruiken: zuinige verlichting met LED lampen. Goed voor het milieu én de portemonnee. Zuinig energiegebruik gaat gepaard met het gebruik van groene stroom, afkomstig van bijvoorbeeld zonnepanelen of windmolens. Meer informatie hierover vind je hier en hier [linkjes naar maatregelen duurzame energie].

LED verlichting

Light Emitting Diode (LED) lampen zijn op het moment de meest energie efficiënte lichtbron op de markt.2 In tegenstelling tot oudere technologieën zoals de gloeilamp en halogeenlamp, wordt het grootste deel van de energie omgezet naar licht, in plaats van restwarmte. Zo verbruiken ze 90% minder energie voor dezelfde hoeveelheid licht. De CO2 die vrijkomt bij de productie van ledlampen is iets groter in vergelijking met die van gloei- of halogeenlampen, maar die wordt ruimschoots gecompenseerd door het zuinige energieverbruik. Directe en indirecte productie emissies van LED lampen voor huiselijk gebruik zijn zo 2.4 keer lager dan die van alternatieve lampsoorten. De prijs van LED lampen ligt een stuk hoger dan die van oudere soorten, maar de prijs zakt snel.3 Bovendien gaan ze veel langer mee: waar een gloeilamp een levensduur van 1000 branduren heeft, heeft een LED lamp er 30.000.4 Dertig keer zo veel dus. Na 15 jaar ben je met een LED lamp €50 goedkoper uit dan met een halogeenlamp, en €70 goedkoper uit dan met een gloeilamp.5

Spaarlampen (CFL’s) zijn bijna net zo zuinig als ledlampen. Het is daarom niet nodig om nog brandende spaarlampen te vervangen. Ten opzichte van de ledlamp, kent de spaarlamp wel een aantal nadelen. Zo duurt het even voordat de spaarlamp voluit licht geeft en functioneert de lamp slecht bij kou (niet geschikt voor gebruik in de tuin of schuur). Er gaat energie verloren bij het verhitten van de lamp, en bovendien gaat hij eerder stuk bij vaak aan- en uitschakelen, waardoor hij 3 tot 5 keer minder lang meegaat dan een LED lamp. Als laatste nadeel moet de spaarlamp met zorg worden opgeruimd mocht hij stukgaan in verband met kwik.

Afbeelding ontbreekt

De aangeleverde afbeelding wacht op goedkeuring voor publicatie.

Stand van zaken

De Europese Unie heeft in 2012 besloten de productie van gloeilampen stop te zetten. Alleen bestaande voorraad mag nog verkocht worden. In 2018 is eenzelfde verbod ook ingegaan voor de meeste halogeenlampen. De markt wordt verwacht in 2050 geheel te zijn overgenomen door LED lampen. Bovenstaande verboden vallen onder de Europese Ecodesign Richtlijn. Er zijn een paar uitzonderingen op deze richtlijn. Twee types heldere halogeenlampen mogen nog in handel blijven omdat er voor deze lamptypen nog geen zuinige varianten beschikbaar waren toen de regels werden vastgesteld. Lampen met een speciale functie zijn ook uitgezonderd, zoals warmtelampen, lampjes in apparaten (oven bijvoorbeeld) of lampen in een schakelbord of terrarium. Op de verpakking staat dan vermeld ‘niet geschikt voor algemene verlichting’.6

Mogelijk effect

Ledlampen zijn 85% zuiniger dan gloeilampen en 75% zuiniger dan halogeen. De Europese Commissie heeft berekend dat het verdwijnen van de gloeilamp in 2020 een energiebesparing oplevert van 40 miljard kWh. Dat is meer dan het jaarlijks stroomverbruik van alle Nederlandse en Belgische huishoudens samen. De regelgeving voor huishoudelijke verlichting vermijdt zo 19 miljard kilo CO2-uitstoot.7
Voor een gemiddeld huishouden bespaart een overstap van gloei- en halogeen naar LED ongeveer 120 kilo CO2 per jaar. Dit komt bovendien neer op een besparing van €55 per jaar.8

Meekoppelkansen

Het vervangen van gloei- en halogeenlampen met LED lampen draagt bij aan het verduurzamen van onze woningen. Ook ben je op de lange termijn een stuk goedkoper uit. De markt is volwassen dus er is een enorm aanbod aan LED lampen in alle soorten en maten. De overgang naar duurzame verlichting is goed te koppelen met andere verduurzamingsmaatregelen. Door over te gaan naar groene stroom, bijvoorbeeld met behulp van zonnepanelen op het dak, maak je je huishouden nog duurzamer en stoot je minder CO2 uit. LED verlichting stoot minder warmte uit, en samen met goede isolatie zorgt het ervoor dat je minder energie hoeft te verbruiken om de woning koel te houden. Ook het kiezen voor zuinige apparaten, met een groen energielabel, beperkt het energieverbruik. Het energielabel is op 1 maart 2021 vernieuwd voor grote apparaten zoals vaatwassers, was- en droogmachines, koel-vrieskasten en beeldschermen. Vóór 1 maart 2021 liep het label van A+++ tot D (minst zuinig). Maar label A+ was sinds 2013 het minst zuinige label dat nog verkocht mocht worden, waardoor de onderkant van de schaal overbodig is geworden. Daarom loopt de schaal nu van A tot G. A is het meest zuinig, G het minst zuinig. De plusjes zijn dus verdwenen, maar dat betekent niet dat apparaten minder zuinig zijn geworden. Want apparaten worden in een rap tempo steeds duurzamer: wat nu een label B of C is, is ongeveer te vergelijken met wat voorheen een zuinige A+++ was. Wat nu label G is, is te vergelijken met wat voorheen A+ was.9

LED verlichting kan natuurlijk ook worden gebruikt buiten huishoudens. Denk bijvoorbeeld aan straatverlichting en verkeerslichten, kantoren en fabrieken, bussen en treinen.

Kanttekeningen en discussie

Zoals hierboven al duidelijk wordt, is duurzame verlichting één van de vele dingen die je zelf kan doen om je huishouden duurzamer te maken. De duurzaamheid hangt af van wat voor elektriciteit de lampen worden aangesloten: grijs of groen?
Ook niet onbelangrijk is dat de productie van LED lampen CO2 uitstoot. Zoals gezegd kost de productie van LED lampen meer energie dan die van gloei- of halogeenlampen. Maar tijdens het gebruik levert hij zoveel elektriciteitsbesparing op ten opzichte van een ouderwetse lamp, dat dit het nadeel ruimschoots overtreft. Zo heeft Milieu Centraal berekend dat een ledlamp van 4,5 watt al vanaf 120 branduren energie bespaart ten opzichte van een 40 watt gloeilamp. Aangezien de ledlamp dan nog 14.880 branduren voor de boeg heeft, zal de winst uiteindelijk heel groot zijn. Volgens LED producent MEGAMAN kan je, door het gehele fabricage proces op één locatie te laten plaatsvinden, de uitstoot reduceren tot 97 gram CO2 per lamp. Dan is de totale levensduurbesparing maar liefst 799 kg CO2 t.o.v. gloeilampen.10

Het gevaar bestaat dat mensen denken ‘’die LED lampen zijn zo zuinig, dan hoef ik ze ook wat minder vaak uit te doen’’. Dit zogenoemde ‘rebound effect’ zou zonde zijn, mensen stoten dan toch nog onnodige CO2 uit. Het is juist van belang dat mensen daglicht optimaal benutten, zodat je minder verlichting in huis nodig hebt. Denk bijvoorbeeld aan het voorkomen dat gordijnen en planten de lichtinval tegenhouden. Lichte kleuren op muren en vloeren kunnen licht juist goed weerkaatsen. Of denk aan een lichtkoepel of dakkapel. En als je een kamer verlaat, doe dan even de lamp uit. Je kan ook nog naar het omhulsel van de lamp kijken, de armatuur. Het is beter voor het milieu om deze tweedehands te kopen, dat bespaart grondstoffen en scheelt de energie die nodig is om een nieuwe te maken.11

Literatuurlijst

1. Milieu Centraal. (z.d.-a). Wat is je CO2-voetafdruk? Geraadpleegd op 14 mei 2021, van Wat is je CO2 voetafdruk

2. Lumeco. (2020, 14 augustus). Lumen/Watt-verhouding. Lumen watt verhouding

3. Project Drawdown. (2020, 12 februari). LED Lighting. Drawdown technical summary

4. LuxImprove. (z.d.). Wat zijn de branduren van led-verlichting? Geraadpleegd op 14 mei 2021, van Wat zijn de branduren van led verlichting

5. Milieu Centraal. (z.d.-b). Energiezuinig verlichten: wat led je? Geraadpleegd op 14 mei 2021, van ledlamp

6. Milieu Centraal. (z.d.-c). Gloeilamp en halogeenlamp bijna uitgedoofd. Geraadpleegd op 14 mei 2021, van Gloeilamp en halogeenlamp bijna uitgedoofd

7. Milieu Centraal. (z.d.-c). Gloeilamp en halogeenlamp bijna uitgedoofd. Geraadpleegd op 14 mei 2021, van Gloeilamp en halogeenlamp bijna uitgedoofd

8. Milieu Centraal. (z.d.-d). Grootste klappers voor het klimaat. Geraadpleegd op 14 mei 2021, van Grootste klappers

9. la Faille, I. (2021, 1 maart). Nieuw energielabel: strenger maar duidelijker. Consumentenbond. Energielabel

10. MEGAMAN. (z.d.). CO2 besparing. Geraadpleegd op 14 mei 2021, van CO2 besparing

11. Milieu Centraal. (z.d.-b). Energiezuinig verlichten: wat led je? Geraadpleegd op 14 mei 2021, van LED lamp

Back To Top
Feedback
Feedback
Suggesties? Laat het ons weten!
Volgende
Laat je e-mailadres achter. (niet verplicht)
Terug
Verzend
Dank voor je feedback!