skip to Main Content
contact@klimaatschap.org

Project Description

In Nederland staan zo’n 8 miljoen gebouwen. Kantoorpanden, winkels en woningen stoten samen meer CO2 uit dan het verkeer of de industrie, waarmee gebouwen een van de belangrijkste vervuilers van Nederland zijn.

Auteurs

Auteur

Datum

Introductie en kerncijfers

In Nederland staan zo’n 8 miljoen gebouwen. Kantoorpanden, winkels en woningen stoten samen meer CO2 uit dan het verkeer of de industrie, waarmee gebouwen een van de belangrijkste vervuilers van Nederland zijn. Deze vervuiling is natuurlijk niet direct de schuld van het gebouw, maar van de gebruikers en van de manier waarop ze gebouwd zijn. Door zaken als verwarming, koeling, verlichting en energiegebruik om apparatuur te laten functioneren veroorzaken ze 36% van het energiegebruik en 16% van de totale CO2 uitstoot van Nederland (studie ECN en ministerie). Ongeveer de helft hiervan is afkomstig van kantoorgebouwen (NOS, 2015).  

De totale hoeveelheid bebouwd oppervlak in Nederland is 361.000 ha (CBS, 2015) (Brabant 62.000). Al deze bebouwing is voorzien van een dak en het oppervlakte dak in Nederland komt daarmee ook op ca 361.000 ha. Al deze daken van gebouwen zorgen voor een fikse absorptie van infraroodstraling. Dit houdt in dat de warmte van de zon wordt opgenomen door de daken. Op deze manier dragen daken bij aan de warmte van de stad en het heat island effect. Een warm dak betekent dat er in het gebouw koeling nodig is om een aangenaam binnenklimaat te houden. Ook kan het heat island effect ervoor zorgen dat in andere gebouwen koeling nodig is.

Te nemen maatregelen en voorbeelden

Er zijn verschillende oplossingen te bedenken om deze gebouwen gerelateerde uitstoot te verminderen. Eén daarvan is het aanpakken van het dak door goede isolatie of het beperken van het absorptievermogen van het dak 

Koele daken: 

Koele daken zijn daken van alternatieve materialen, waarmee het absorptievermogen van het dak verminderd wordt. Koele daken zijn vaak wit en maken gebruik van speciale folies en coatings, hierdoor reflecteert veel van zonnewarmte. Door de toepassingen van deze materialen kan een dak tot wel 35 graden minder warm worden op een hete dag. Daarnaast zijn deze materialen zeer licht en onderhoudsvriendelijk, wat zorgt voor een laagdrempelige toepassing. 

Groene daken: 

Groene daken zijn een bijzondere vorm van een koel dak. Ze hebben een goede isolerende werking en zorgen daarmee voor een gebouw dat beter haar warmte vasthoudt in de winter en beter koel blijft in de zomer. Met andere woorden een besparing van energiegebruik omdat er minder verwarming en airco gebruikt hoeft te worden. Daarbij moet opgemerkt worden dat de isolatie in de winter beperkt is en er ook normale isolatie toegepast moet worden. Behalve deze isolerende werking, biedt een groen dak nog andere voordelen, zoals het vasthouden van water en bevorderen van de biodiversiteit. 

Welke functies een dak vervolgens kan vervullen en hoeveel onderhoud het dak behoeft, hangt af van het type groene dak dat wordt toegepast. Er zijn extensieve en intensieve groene daken.  

Op extensieve daken liggen voornamelijk mossen, vetplanten (sedum), kruiden of wilde bloemen. Deze daken vragen weinig onderhoud en leveren een lage belasting voor de dakconstructie op. Daarom zijn ze ook laagdrempelig en snel toe te passen. Nadeel van extensieve groene daken is dat de isolerende en koelende werking beperkt is.  

Intensieve groene daken zijn daktuinen met grassen, planten en struiken. Deze daken zijn zwaarder en vragen om een sterke dragende constructie. Voordeel is dat deze beter isoleren en ook meer bijdragen aan verkoeling van het dak en de omgeving. Met name de dikte van het gebruikte grondpakket is hierbij bepalend.  

Voor zowel het koele dak als het groene dak geldt dat zonnepanelen beter presteren. Het rendement van zonnepanelen neemt namelijk af als ze warmer worden. Voor groene daken geldt een verbetering in het rendement van meer dan 6%.

  • Groene daken zorgen voor vergroening, dragen bij aan de luchtkwaliteit en bieden kansen om zelf groente of fruit te verbouwen. 
  • Blauwe daken kunnen water opvangen, vertragen overtollig regenwater, wat het riool ontlast en overstroming terugdringt. 
  • Gele daken wekken duurzame energie op uit zon of wind. 
  • Rode daken hebben allerlei sociale functies, zoals een terras, speelplek of een bar op het dak. 
  • Oranje daken worden gebruikt voor mobiliteit, zoals bijv. een dakverbinding of dakbrug. 
  • Paarse daken zijn woondaken. 
  • Grijze daken zijn voor technische functies, zoals luchtbehandelingskasten en schoorstenen. 

De aanleg van groene daken kan op verschillende manieren gestimuleerd worden:

  • Subsidieregelingen voor particulieren en bedrijven. 
  • Functies combineren (groen/blauw/agrarisch/recreatie). 
  • Daken onderdeel maken van (groene) netwerken zodat het geen op zichzelf staande eilandjes meer zijn en een groter doel dienen. 
  • Educatie; meer bekendheid en bewustzijn creëren voor multifunctionele mogelijkheden daken zowel bij overheden, huizenbezitters als bedrijven. Daken gaan zien als een ruimte in plaats van een grens. 
  • Bij nieuwbouw wijkgerichte aanpak hanteren ten aanzien van dakbedekking. Deze eventueel meenemen in plan voor stedelijke inrichting. 
  • Leegstaande gebouwen benutten. 
  • Groene daken of gevels niet als buitenste schil, maar als onderdeel van de constructie in de bouw opnemen.  

De meest toegepaste maatregel om het aantal groene daken te stimuleren is het uitdelen van subsidies voor de aanleg. Afhankelijk van regio en gemeente is er meer of minder aandacht voor de mogelijkheden van groene daken. Zo heeft de gemeente Rotterdam een programma multifunctionele daken om naar een daklandschap te gaan.  

Ook is er een green deal groene daken opgesteld waarin diverse stakeholders gezamenlijk de toepassing van groene daken in bouwprojecten en in zijn algemeenheid stimuleren. 

Mogelijk effect

Groene en koele daken hebben effect op het energiegebruik voor koeling in de zomer, voor verwarming in de winter en de energieopbrengst van zonnepanelen. Door het verkoelend effect van groene en koele daken neemt het hitte-eiland af waardoor ook in andere gebouwen minder gekoeld hoeft te worden.  

  • In de zomer kan er, 3 – 7% elektriciteit bespaard worden voor koeling. Naarmate een gebouw ouder is en slechter geïsoleerd zal er meer bespaard worden.

    • 2,7% besparing bij gebouwen vanaf 2015;  
    • 3,6% besparing bij gebouwen vanaf 2012;  
    • 7,1% besparing bij gebouwen vanaf 1988;  
  •  Bij nog oudere gebouwen kan de besparing oplopen tot 22% 
  • In de winter is de besparing op het gasgebruik 0-2%, vooral bij oudere gebouwen en daken met slechte isolatie. 
  • Zonnepanelen op een groen of koel dak leveren ca. 6% meer energie op. 
  • Wanneer de helft van de daken groen of koel wordt uitgevoerd zal het hitte-eiland effect 2 graden minder worden. Hierdoor is indirect minder energie nodig voor koeling van gebouwen zonder groen of koel dak.  

Kanttekeningen / discussie

Alhoewel de effecten op zich misschien minder sterk zijn dan andere oplossingen die specifiek gericht zijn op 1 van de effecten (bijvoorbeeld opvang van water door WADI’s), is juist de combinatie van effecten een hele goede reden om groene daken toe te passen. 

Bronnen

  1. https://www.rvo.nl/sites/default/files/2019/12/monitor-energiebesparing-gebouwde-omgeving-2018.pdf
  2. https://nos.nl/artikel/2073873-gebouwen-in-nederland-grootste-vervuilers.html
  3. https://expertisecentrumwarmte.nl/default.aspx
  4. https://www.rotterdam.nl/wonen-leven/groene-daken/
  5. https://rotterdam.notubiz.nl/document/7994933/1/s19bb019909_3_58561_tds
  6. https://edepot.wur.nl/340824
  7. https://www.groendak.nl/tu-onderzoek-eigenschappen-groene-daken/
  8. https://www.greendealgroenedaken.nl/facts-values/
  9. https://dakenplan.nl/
Back To Top
Feedback
Feedback
Suggesties? Laat het ons weten!
Volgende
Laat je e-mailadres achter. (niet verplicht)
Terug
Verzend
Dank voor je feedback!