skip to Main Content
contact@klimaatschap.org

Introductie

We nemen je graag mee in de wereld waar lopen en fietsen het nieuwe normaal is. Hoe ziet de huidige situatie in Den Bosch en de rest van Nederland eruit?

Auteurs

Ruben ter haar

Document

Versie 1.0
Datum 2 april 2021

Introductie en kerncijfers

Om verdere klimaatontwrichtring te voorkomen moet de manier waarop wij ons door Nederland bewegen drastisch veranderen. Twintig procent van de broeikasgasuitstoot in Nederland (CO2, maar ook bijvoorbeeld CH4 en N2O) wordt veroorzaakt door vervoer en opslag. Meer dan de helft hiervan (54%) wordt uitgestoten door vervoer over land. De grootste veroorzaker zijn niet de vrachtwagens, maar juist particulier vervoer, met bijna tachtig procent van de CO2 uitstoot door vervoer over de weg en per spoor (19,5 Mton CO2 anno 2017).

De feiten zijn duidelijk: We moeten onze uitstoot in het vervoer verminderen. Dit betekent minder de auto pakken en meer fietsen en wandelen. Maar dan moet dat wel kunnen, en dat moet je wel willen. De fiets moet kunnen opwegen tegenover de warme, comfortabele auto, anders is de keuze snel gemaakt. De eerste stap is alle korte ritten met de fiets doen, in plaats van de auto.

Vervang korte autoritten met de fiets

Een uitbreiding van het nationale fietsnetwerk met fietssnelwegen maakt verbindingen tussen dorpen en steden. Dit is een essentiële voorwaarde om mensen zo ver te krijgen om lange afstanden te fietsen. Goede verlichting, afscheiding van de autoweg en rotondes in plaats van stoplichten maken fietsen veiliger en sneller. Binnen de stad en vooral bij treinstations en bushaltes moet ruimte zijn voor stallingen voor een goede toegankelijkheid tot het openbaar vervoer. Dit, in combinatie met deelfietsen, zoals de OV-fiets, maakt het aantrekkelijk om de auto thuis te laten staan voor korte en lange afstanden.

Maar fietsinfrastructuur op zichzelf is niet voldoende om mensen op de fiets te krijgen, dit moet gepaard gaan met een goed fietsbeleid en veel voorlichting. Daarom is er nauwe samenwerking nodig tussen provincies, maar ook gemeentes, bedrijven en inwoners.

De voordelen van een fietsend Nederland zijn talloos. De nationale hoeveelheid CO2-uitstoot vermindert omdat we minder autorijden, de autowegen worden rustiger en het aantal files vermindert. Naast het minder belasten van het klimaat en de schonere lucht zijn er nog andere meekoppelkansen: We gaan meer bewegen en blijven gezond. Bovendien houden we wat geld over omdat we minder tanken.

Uitdaging

Nederland is koploper als het gaat om fietsinfrastructuur. Door het hele land zijn provincies en gemeentes aan het werk met de planning en bouw van regionale snelfietsroutes, ook wel fietssnelwegen of doorfietsroutes genoemd. We maken hier al veel gebruik van: meer dan een kwart van alle verplaatsingen in het personenvervoer wordt gefietst (26% anno 2017)i.

Een voorbeeld van de ontwikkeling van snelfietsroutes is te zien bij de provincie Noord-Brabant (figuur 1). In de komende 5 jaar staan al een tiental nieuwe

routes in de planning tussen verschillende steden en dorpen.i Ook in de rest van Nederland zijn snelfietsroutes vol in ontwikkeling. Het is nu dus een kwestie van het proces versnellen, meer te investeren in fietsinfrastructuur, en vooral urgentie kweken bij alle Nederlanders.

Verplaatsingen van en naar het werk naar afstand 2016

We vinden het geen oplossing om gebruik te maken van een elektrische auto. We nemen als voorbeeld de Polestar 2: Uit analyses blijkt dat de Polestar 2 een CO2-voetafdruk heeft van 26 ton bij het verlaten van de fabriek. De elektrische auto heeft daardoor een grotere impact op het klimaat dan een Volvo XC 40 met een benzinemotor. Volgens de fabrikant komt dit voornamelijk door het energie-intensieve productieproces van de batterij waarop de elektrische auto rijdt. Pas na 50 duizend kilometer rijden overschrijdt een auto op fossiele brandstof de elektrische auto, mits geladen op groene stroom, in de totale koolstofdioxine-uitstoot [bron Automotive]. In dit onderzoek kijken we dus naar de voordelen die lopen en fietsen opleveren.

Figuur 1 Snelfietsroutes in Noord-Brabant tot 2030

Effecten

Korte autoritjes zijn goed voor meer dan zes procent van de jaarlijkse CO2-uitstoot van al het verkeer in Nederlandi.

Stel: We vervangen de helft van de korte autoritjes, van 7,5 km en minder, door fietsritjes. Dan besparen we 1,22 miljoen ton CO2 op jaarbasis.ii Dit is misschien optimistisch, maar een kwart van die 1 miljard korte autoritjes met de fiets doen (0,61 Mton CO2 per jaar) is met een goed fietsbeleid en veel voorlichting wel mogelijk. We gaan al de goede kant op met de bestaande plannen voor fietsinfrastructuur, als we doorgaan met ‘business as usual’ wordt verwacht dat het aandeel van mensen die met de fiets naar werk gaan gaat groeien (nu 25%iii). Hoe meer we investeren in fietsinfrastructuur en fietsgebruik promoten, hoe aantrekkelijker het wordt om te fietsen. Meer mensen gaan fietsen dus de vraag naar nieuwe, brede fietspaden zal toenemen, wat opnieuw uitnodigt om de fiets te pakken. Wie weet, raken we dan ooit al die korte autoritjes kwijt.

Discussie

De fiets kan in combinatie met het openbaar vervoer bijna het gehele persoonlijk autovervoer vervangen. Bijna, want een goede verbinding tussen de twee is essentieel. Deze ontbreekt nog regelmatig tussen station en werkplek, waardoor de auto toch weer aantrekkelijk wordt voor forenzen. Echter kan dit laatste stukje (‘last mile’) steeds vaker opgevuld worden door bijvoorbeeld deelfietsen en deelscooters.

Het is ook goed om ons af te vragen of het wel nodig is om te reizen. Werken vanuit thuis lijkt voor velen de norm te worden en is door de coronapandemie in een stroomversnelling geraakte. Het gevolg is minder vervoersbewegingen die hand in hand met de fiets ook weer een bijdrage leveren aan CO2-reductie.

Bronnen

Naber, N., & Rooijers, F. (2019, november). Uitstoot broeikasgassen in Nederland: Een analyse van de sectoren en bedrijven met de meeste uitstoot. CE Delft. Geraadpleegd op 1 maart 2021, van https://www.ce.nl/publicaties/2436/uitstoot-broeikasgassen-in-nederland-een-analyse-van-de-sectoren-en-bedrijven-met-de-meeste-uitstoot

Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. (2020). Mobiliteitsbeeld 2019. Publicatie | Kennisinstituut Voor Mobiliteitsbeleid. Geraadpleegd op 1 maart 2021, van https://www.kimnet.nl/mobiliteitsbeeld/publicaties/rapporten/2019/11/12/mobiliteitsbeeld-2019-vooral-het-gebruik-van-de-trein-neemt-toe

Provincie Noord-Brabant. (z.d.-a). Fietspaden. Provincie Noord-Brabant. Geraadpleegd op 1 maart 2021, van https://www.brabant.nl/onderwerpen/verkeer-en-vervoer/fiets/fietspaden

Provincie Noord-Brabant. (z.d.-b). Snelfietsroutes tot 2030 [Illustratie]. Provincie Noord-Brabant. Geraadpleegd op 1 maart 2021, van https://www.brabant.nl/-/media/6517989a01734b1fa956eaf321a13273.jpg

Slütter, M. (2019, 7 december). Fiets redt klimaat. Fietsersbond. Geraadpleegd op 1 maart 2021, van https://www.fietsersbond.nl/nieuws/fiets-redt-klimaat/

Slütter, M. (2019, 7 december). Fiets redt klimaat. Fietsersbond. Geraadpleegd op 1 maart 2021, van https://www.fietsersbond.nl/nieuws/fiets-redt-klimaat/

Fietsersbond. (z.d.). Snelfietsroutes. Geraadpleegd op 1 maart 2021, van https://www.fietsersbond.nl/ons-werk/mobiliteit/snelfietsroutes/

Shaheen, S., & Chan, N. (2016). Mobility and the sharing economy: Potential to facilitate the first-and last-mile public transit connections. Built Environment, 42(4), 573-588.

Centraal Planbureau. (2021, 28 januari). Thuiswerken vóór, tijdens en ná de coronacrisis. https://www.cpb.nl/column-werkt-het-thuis#docid-160462

Back To Top
Feedback
Feedback
Suggesties? Laat het ons weten!
Volgende
Laat je e-mailadres achter. (niet verplicht)
Terug
Verzend
Dank voor je feedback!