skip to Main Content
contact@klimaatschap.org

Introductie

Methaan is een machtig molecuul. De invloed ervan op het broeikaseffect is 34 keer groter dan die van CO2.

Auteur

Maurits Groen

Document

Dit artikel is met toestemming van de auteur overgenomen uit het boek “Drawdown”.

1000Mton
CO2 reductie
0Miljard
Nettokosten
25Miljard
Nettobesparing

Stortgas

Methaan is een machtig molecuul. De invloed ervan op het broeikaseffect is 34 keer groter dan die van CO2. Stortplaatsen vormen de belangrijkste bron van methaanemissies en zijn verantwoordelijk voor 12 procent van de totale methaanuitstoot wereldwijd, wat gelijk staat aan het effect van 800 miljoen ton CO2. Maar methaan is ook een brandstof. Afgevangen methaan uit stortplaatsen vormt een tamelijk schone energiebron om elektriciteit of warmte op te wekken, wat beter is dan het ongebruikt in het afval te laten, waarbij het ook weglekt naar de lucht. Het voordeel voor het klimaat is tweevoudig: het afvangen van stortgas voorkomt methaanemissies uit stortplaatsen en het stortgas zelf kan dienen als vervanging voor kolen, olie of aardgas.

Steden produceren wereldwijd jaarlijks 1,4 miljard ton restafval: dat zou in 2025 wel eens 2,4 miljard ton kunnen worden. Zeker 374 miljoen ton restafval gaat naar de stortplaats, voornamelijk in ontwikkelde landen. De stortplaats is een slechte bestemming vergeleken bij duurzaam afvalbeheer met preventie, hergebruik, recycling en verbranding met energieterugwinning. Maar afval naar een technisch goed ontworpen en milieuhygiënisch verantwoorde stortplaats brengen is altijd nog veel beter dan het te dumpen op een open stortplaats waar het afval vervuilende stoffen afgeeft, grond- en oppervlaktewater besmet en een gevaar voor de volksgezondheid vormt. Dit laatste is de reguliere aanpak in lagelonenlanden, en dat was het ook elders in de wereld tot aan de twintigste eeuw.

Het merendeel van het afval in stortplaatsen is organisch: voedselresten, tuinafval, oud hout en papierafval. Het organische afval gaat allereerst onder invloed van aerobe bacteriën tot ontbinding over. Wanneer de lagen afval zich verdichten, bedekt raken en uiteindelijk verzegeld worden onder en bovenafdichting, raakt de zuurstof op. Vanaf dat moment gaan de anaerobe bacteriën het overnemen. In het verdere ontbindingsproces komt dan biogas vrij, een mengsel van ongeveer gelijke delen CO2 en methaan plus nog wat andere gassen. Het vrijkomen van CO2 verschilt niet wezenlijk van wat er in de natuur met organisch afval gebeurt, maar de vorming van methaan is wel iets wat we bevorderen met onze stortplaatsen. Idealiter zouden we het anders moeten doen. Papier zouden we gescheiden moeten inzamelen voor recycling en voedselresten zouden hun weg moeten vinden naar composteerinstallaties of vergisters. In plaats van deze afvalstromen te begraven, kunnen ze waarde creëren. Maar zolang het afval zich opstapelt, moeten we het vrijkomende methaangas benutten. Zelfs als we vandaag nog zouden stoppen met storten, gaan de bestaande stortplaatsen nog tientallen jaren door met hun vervuilende werk.

De technologie om biogas te winnen is relatief eenvoudig. Geperforeerde buizen worden verspreid diep in de stortplaats gebracht om gas te verzamelen. Via het buizenstelsel wordt het gas vervolgens naar een centraal verzamelpunt gevoerd om het te laten ontsnappen of af te fakkelen. Nog beter is het gas samen te persen en te zuiveren, om als brandstof te dienen voor generatoren en vuilniswagens of in te voeren op het gasnet. Er kleven ook nadelen aan het winnen van elektriciteit uit stortgas: verontreinigende stoffen die vrijkomen tijdens het verbrandingsproces, verslechteren de plaatselijke luchtkwaliteit, wat echt een punt van zorg is voor steden die toch al kampen met een smogprobleem. Maar het gebruik van stortgas is nog altijd beter dan dat van fossiele brandstoffen en het heeft als voordeel dat het stank en risico’s van explosies of brand vermindert. (Volledig schone duurzame bronnen verdienen uiteraard de voorkeur.)

De hoeveelheid methaan die ontstaat – en daarmee de hoeveelheid die te winnen is – verschilt van stortplaats tot stortplaats. Hoe meer methaan aanwezig is op een plek, des te gemakkelijker en effectiever is het stortgas te winnen. Volgens een onderzoek naar stortplaatsen in de VS was het afvangen van methaan op gesloten stortplaatsen maar 17 procent efficiënter dan op dan stortplaatsen waar nog afval werd gestort. Nog niet gesloten stortplaatsen, waar het ontbindingsproces van organische stoffen het meest intensief is omdat ze voortdurend worden aangevuld, waren verantwoordelijk voor 90 procent van alle methaanuitstoot. Dus al kan het onttrekken van stortgas uit afgesloten stortplaatsen nog veel beter, de grootste boosdoeners zijn de stortplaatsen waar nog steeds afval wordt gestort.

Stortplaatsen hoeven niet per se broeinesten van methaanemissies te zijn. Als onderdeel van een strategie waarin je ook de hoeveelheid afval beperkt en beter gaat scheiden voor hoogwaardig hergebruik, zouden stortplaatsen (en dat gebeurt ook steeds meer) ontworpen, beheerd en gereguleerd moeten worden met methaanwinning als uitgangspunt. Dat we nog veel afval opstapelen heeft zo tenminste ook nog een positieve kant.

Impact

Storten staat op de onderste trede in de afvalhiërarchie. De hoeveelheid afval op stortplaatsen zal afnemen, wanneer we anders gaan eten aan afvalpreventie doen en recycling en compostering verder toenemen. Wat niet verbrand kan worden in de afvalenergiecentrale zal bij wijze van laatste optie op de stortplaats terechtkomen. Deze oplossingen zullen niet van vandaag op morgen een enorme vlucht nemen, dus we gaan ervan uit dat de methaanwinning uit stortplaatsen voorlopig en rol zal blijven spelen. Het verbranden van stortgas voor de productie van elektriciteit kan een klimaatwinst opleveren die gelijk staat aan en vermindering van de C02-emissie met 2,5 gigaton.

Back To Top
Feedback
Feedback
Suggesties? Laat het ons weten!
Volgende
Laat je e-mailadres achter. (niet verplicht)
Terug
Verzend
Dank voor je feedback!